Çocuklarda Ekran Kullanımının Zararları
Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte, çocuklar günlük yaşamlarında da giderek daha fazla ekrana maruz kalmaya başladılar. Televizyon, tablet, telefon ve bilgisayarlar çocukların günlük yaşamlarının bir parçası haline geldi. Ancak, bu yoğun ekran çocuklar için çeşitli olumsuz etkilere yol açabilmektedir.
Bu sorunlardan bazıları;
• Dil Gelişim Sorunları
• Bilişsel Sorunlar
• Fiziksel Sorunlar
• Sosyal Sorunlar
• Duygusal Sorunlar
• Davranış Problemleri
• Uyku ve Yemek Sorunları
Ekran Kullanımının Dil Gelişimine Etkileri Nelerdir?
Çocukların etkileşimli iletişim yerine pasif bir şekilde ekrana bakmaları dil becerilerinin gelişimini yavaşlatabilir ve sınırlı kelime dağarcığına yol açabilir. Dil gelişimi, sosyal etkileşimlerle yakından ilişkilidir. Ekranda geçirilen uzun saatler çocukların gerçek dünyada diğer insanlarla iletişim kurma fırsatını azaltabilir.
Ekran Kullanımının Bilişsel Etkileri Nelerdir?
Ekran kullanımının ilerleyen yaşlarda gelişen önemli etkileri arasında dikkat eksikliği, odaklanma sorunu ve hiperaktivite bozukluğu da yer alır. Özellikle izlenen içeriklerin ve oyunların sahip olduğu aşırı uyarıcı grafikler ve hızlı hareketler çocukların günlük hayatta odaklanma yeteneklerini zayıflatabilir. Sürekli hızlı hareket eden, yüksek sesli ve renkli içeriklere maruz kalan çocuklar okulda uzun süre sınıflardaki sıralarda oturmakta ve derslere odaklanmakta zorlanabilirler.
Ekran Kullanımının Fiziksel Etkileri Nelerdir?
• Uzun süre ekran karşısında vakit geçiren çocuklar da görmeye bağlı problemler ortaya çıkabilir. göz kuruluğu gözlerde ağrı ve batma hissi, bulanık görme ve sulanma gibi problemler fazla ekrana maruz kalan çocuklarda sıkça görülebilmektedir.
• Uzun süre ekran karşısında kıpırdamadan oturan çocukların kas ve kemik ağrılarına sebep olabilir. Duruş bozuklukları ve boyun ve omuz bölgesindeki kaslarda ağrı problemleri de çocuklarda görülme ihtimali çok daha fazladır.
Ekran Kullanımının Sosyal Etkileri Nelerdir?
• Ekranda geçirilen uzun saatler çocukların gerçek dünyada diğer insanlarla iletişim kurma fırsatını azaltabilir. Çok fazla ekranla vakit geçirmek çocukların fiziksel dünyadan soyutlamalarına neden olabilir. Ebeveynler ve çocuklar arasındaki iletişimi zorlayabilir ve aile içi etkileşim azalabilir.
Ekran Kullanımının Duygusal Etkileri Nelerdir?
• Fazla ekrana maruz kalmak, çocuklarda duygusal zeka ve empati gelişimini olumsuz etkileyebilir. Çocuklar yüz yüze iletişim kurma pratiği eksikliği yaşar, diğer insanların duygularını ve ihtiyaçlarını anlama becerilerini zayıflatabilirler. İleriki yaşlarda ekran bağımlılığı nedeniyle derslerindeki başarısı düşen, ailesiyle ve arkadaşlarıyla vakit geçiremeyen ve sosyal aktivitelerde bulunmayan çocuklarda zaman içerisinde depresyon görülme olasılığı da artmaktadır.
Ekran Kullanımının Davranışsal Etkileri Nelerdir?
• Çocukların yetişkinler gibi muhakeme yetenekleri yeteri kadar gelişmediği için bazı içeriklerden olumsuz etkilenmektedirler. Şiddet içeren veya uygunsuz içeriklere maruz kalmak çocuklarda şiddet ve agresyon eğilimlerini artırabilir. Şiddet içeren davranışları daha kabul edilebilir görmelerine yol açabilmektedir.
• Bazı çocuklar ekranda şahit oldukları olayları gündelik yaşamlarında deneme, benzer yollardan ilerleme, zaman zaman kendilerine ve çevreye zarar veren davranışlar sergileme eğilimi gösterebilmektedir. Bu da sosyal hayatındaki ilişkilerinde sorunlara neden olabilmektedir.
Ekran Kullanımın Uyku ve Yemek Üzerine Etkileri Nelerdir?
• Ekranlardan yayılan mavi ışık melatonin üretimini engelleyebilir. Özellikle geç saatlere kadar tabletle, telefonla ya da televizyonla vakit geçiren çocukların uykuya dalma süreleri mavi ışık maruziyeti nedeniyle gecikebilmektedir. Yeterli uyku alamayan çocuklar da gün içerisinde yorgunluk, odaklanamama ve davranış sorunları gibi semptomlar da daha fazla görülebilir.
• Ekran karşısında yemek yemek, çocukların yemeğe odaklanmasını engeller ve yeterince çiğnemeden yutmalarına neden olabilir bu durumda, sindirim sistemini olumsuz etkileyerek mide rahatsızlıklarına yol açabilir. Ekran, çocukların tokluk hissini tanımalarını engelleyebilir ve bu da aşırı yeme eğilimini arttırabilir ayrıca fiziksel aktiviteyi azaltarak enerji dengesizliğine ve obezite riskine neden olabilmektedir.
Psk. Dilara Bozcalar
Bu sorunlardan bazıları;
• Dil Gelişim Sorunları
• Bilişsel Sorunlar
• Fiziksel Sorunlar
• Sosyal Sorunlar
• Duygusal Sorunlar
• Davranış Problemleri
• Uyku ve Yemek Sorunları
Ekran Kullanımının Dil Gelişimine Etkileri Nelerdir?
Çocukların etkileşimli iletişim yerine pasif bir şekilde ekrana bakmaları dil becerilerinin gelişimini yavaşlatabilir ve sınırlı kelime dağarcığına yol açabilir. Dil gelişimi, sosyal etkileşimlerle yakından ilişkilidir. Ekranda geçirilen uzun saatler çocukların gerçek dünyada diğer insanlarla iletişim kurma fırsatını azaltabilir.
Ekran Kullanımının Bilişsel Etkileri Nelerdir?
Ekran kullanımının ilerleyen yaşlarda gelişen önemli etkileri arasında dikkat eksikliği, odaklanma sorunu ve hiperaktivite bozukluğu da yer alır. Özellikle izlenen içeriklerin ve oyunların sahip olduğu aşırı uyarıcı grafikler ve hızlı hareketler çocukların günlük hayatta odaklanma yeteneklerini zayıflatabilir. Sürekli hızlı hareket eden, yüksek sesli ve renkli içeriklere maruz kalan çocuklar okulda uzun süre sınıflardaki sıralarda oturmakta ve derslere odaklanmakta zorlanabilirler.
Ekran Kullanımının Fiziksel Etkileri Nelerdir?
• Uzun süre ekran karşısında vakit geçiren çocuklar da görmeye bağlı problemler ortaya çıkabilir. göz kuruluğu gözlerde ağrı ve batma hissi, bulanık görme ve sulanma gibi problemler fazla ekrana maruz kalan çocuklarda sıkça görülebilmektedir.
• Uzun süre ekran karşısında kıpırdamadan oturan çocukların kas ve kemik ağrılarına sebep olabilir. Duruş bozuklukları ve boyun ve omuz bölgesindeki kaslarda ağrı problemleri de çocuklarda görülme ihtimali çok daha fazladır.
Ekran Kullanımının Sosyal Etkileri Nelerdir?
• Ekranda geçirilen uzun saatler çocukların gerçek dünyada diğer insanlarla iletişim kurma fırsatını azaltabilir. Çok fazla ekranla vakit geçirmek çocukların fiziksel dünyadan soyutlamalarına neden olabilir. Ebeveynler ve çocuklar arasındaki iletişimi zorlayabilir ve aile içi etkileşim azalabilir.
Ekran Kullanımının Duygusal Etkileri Nelerdir?
• Fazla ekrana maruz kalmak, çocuklarda duygusal zeka ve empati gelişimini olumsuz etkileyebilir. Çocuklar yüz yüze iletişim kurma pratiği eksikliği yaşar, diğer insanların duygularını ve ihtiyaçlarını anlama becerilerini zayıflatabilirler. İleriki yaşlarda ekran bağımlılığı nedeniyle derslerindeki başarısı düşen, ailesiyle ve arkadaşlarıyla vakit geçiremeyen ve sosyal aktivitelerde bulunmayan çocuklarda zaman içerisinde depresyon görülme olasılığı da artmaktadır.
Ekran Kullanımının Davranışsal Etkileri Nelerdir?
• Çocukların yetişkinler gibi muhakeme yetenekleri yeteri kadar gelişmediği için bazı içeriklerden olumsuz etkilenmektedirler. Şiddet içeren veya uygunsuz içeriklere maruz kalmak çocuklarda şiddet ve agresyon eğilimlerini artırabilir. Şiddet içeren davranışları daha kabul edilebilir görmelerine yol açabilmektedir.
• Bazı çocuklar ekranda şahit oldukları olayları gündelik yaşamlarında deneme, benzer yollardan ilerleme, zaman zaman kendilerine ve çevreye zarar veren davranışlar sergileme eğilimi gösterebilmektedir. Bu da sosyal hayatındaki ilişkilerinde sorunlara neden olabilmektedir.
Ekran Kullanımın Uyku ve Yemek Üzerine Etkileri Nelerdir?
• Ekranlardan yayılan mavi ışık melatonin üretimini engelleyebilir. Özellikle geç saatlere kadar tabletle, telefonla ya da televizyonla vakit geçiren çocukların uykuya dalma süreleri mavi ışık maruziyeti nedeniyle gecikebilmektedir. Yeterli uyku alamayan çocuklar da gün içerisinde yorgunluk, odaklanamama ve davranış sorunları gibi semptomlar da daha fazla görülebilir.
• Ekran karşısında yemek yemek, çocukların yemeğe odaklanmasını engeller ve yeterince çiğnemeden yutmalarına neden olabilir bu durumda, sindirim sistemini olumsuz etkileyerek mide rahatsızlıklarına yol açabilir. Ekran, çocukların tokluk hissini tanımalarını engelleyebilir ve bu da aşırı yeme eğilimini arttırabilir ayrıca fiziksel aktiviteyi azaltarak enerji dengesizliğine ve obezite riskine neden olabilmektedir.
Psk. Dilara Bozcalar
